Türkiye’de üretilen akrep panzehiri, yıllık 10 bin dozluk ihtiyacı karşılıyor. Sağlık Bakanlığı laboratuvarlarında geliştirilen antivenom, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu akreplerine karşı etkili.
Sağlık Bakanlığı’na bağlı Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları ve Biyolojik Ürünler Dairesi Başkanlığı, Türkiye’nin akrep sokmalarına karşı ihtiyacı olan yıllık yaklaşık 10 bin doz antivenomu (panzehir) başarıyla üretiyor. Üretim sürecinde, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden temin edilen akreplerin zehri kullanılıyor.
Laboratuvar sorumlusu Veteriner Hekim Mehmet Ali Kanat, panzehir üretiminin temelini oluşturan zehirin, kontrollü ortamlarda bakılan akreplerden belirli aralıklarla elde edildiğini belirtti. Doğrudan alınan akrep zehrinin (venom) saflaştırılmadan kullanılamayacağını vurgulayan Kanat, bu zehrin içinde bulunan farklı doku kalıntılarının ayrıştırılmasının, venomun bozulmasını engellemek için kritik önem taşıdığını ifade etti.
Saflaştırılan akrep zehri, protein ve enzim analizleri gibi titiz kalite kontrol testlerinden geçiriliyor. Panzehir üretimi için özel olarak yetiştirilen ve şu anda 10 atın bulunduğu bir tesiste, bu atlara düşük dozlarda zehir enjeksiyonları yapılıyor. Bu enjeksiyonların ardından atların kanındaki antikor seviyeleri düzenli olarak takip ediliyor.
Veteriner Hekim Kanat, atların bağışıklık sisteminin yeterli antikor seviyesine ulaşmasının ardından plazmalarının alındığını açıkladı. Alınan plazmaların ileri düzeyde saflaştırılmasıyla, sadece akrep zehrine karşı etkili antikorların elde edildiği belirtildi. Tüm bu işlemlerin ardından hazırlanan panzehirler, sağlık müdürlükleri aracılığıyla Türkiye genelindeki tüm illere dağıtılarak vakaların tedavisinde kullanılıyor.
Türkiye’de üretilen antivenomun, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde bulunan ‘androctonus crassicauda’ türü akreplerin zehrine karşı geliştirildiği bilgisini paylaşan Kanat, bu panzehrin zengin protein yapısı sayesinde Kuzey Afrika ve Orta Doğu’daki akrep sokmalarına karşı da etkili olabildiğini söyledi. Bu durumun, üretilen panzehire uluslararası bir avantaj sağladığı ifade edildi.
Yaz aylarında akrep sokması vakalarının arttığı Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile Adana çevresinde, özellikle kırsal alanlarda çadırlarda veya açık alanlarda uyuyanların daha yüksek risk altında olduğu belirtildi. Kanat, panzehirin yaygın ve etkili olması sayesinde son yıllarda ciddi bir akrep sokması kaynaklı ölüm vakasının görülmediğini ekledi. Ülkenin yıllık 10 bin dozluk panzehir ihtiyacının rahatlıkla karşılandığı ve gerektiğinde kapasitenin artırılabileceği kaydedildi.
Kanat, akrep sokmalarına karşı dikkatli olunması gerektiğini vurgulayarak, özellikle kırsal alanlarda dışarıda yatanların ve çadırlarda kalanların kıyafet ve ayakkabılarını giymeden önce dikkatlice kontrol etmelerini tavsiye etti. Kıyafetlerin içine giren akreplerin birden fazla sokma riski taşıdığı ve bu durumun alınan zehir miktarını artırarak daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulunuldu.
Yorum Yap