ABD’de hava gösterisi sırasında iki EA-18 Growler savaş uçağı çarpıştı. 136 milyon dolarlık kayba yol açan kazada 4 mürettebat kurtuldu. Gösterilerin maliyet ve riskleri tartışılıyor.
ABD’nin Mountain Home Hava Kuvvetleri Üssü’nde düzenlenen ‘Gunfighter Skies’ hava gösterisi sırasında, F/A-18 platformuna dayalı iki adet EA-18 Growler elektronik harp uçağı havada çarpıştı. Kazada toplam 136 milyon dolar değerinde iki savaş uçağı perte çıktı.
ABD Donanması yetkilileri, çarpışmanın ardından dört mürettebatın fırlatma koltuklarıyla kurtulduğunu belirtti. Kurtulanlardan yalnızca biri, hayati tehlikesi bulunmayan yaralarla hastaneye kaldırıldı. Kazanın ardından hasar gören uçakların maliyeti ve gelecekteki olası maliyetler gündeme geldi.
Donanmanın 2021 verilerine göre her bir EA-18 Growler uçağının maliyeti 68 milyon dolar olarak kaydedildi. Bu uçakların artık üretilmediği göz önüne alındığında, gerçek ikame bedellerinin çok daha yüksek olacağı tahmin ediliyor. F/A-18 ailesindeki uçakların saatlik uçuş maliyetinin ise yaklaşık 20 bin dolar olduğu biliniyor.
Askeri gösteri uçuşlarının maliyetleri ve taşıdığı riskler, uzun yıllardır sivil ve askeri uzmanlar arasında tartışma konusu olmaya devam ediyor. 2012 yılında ABD Donanması Lisansüstü Eğitim Okulu’nda yapılan bir maliyet-fayda analizine göre, ‘Blue Angels’ gösteri takımının yıllık bütçesi yaklaşık 98,6 milyon dolardı. Bu bütçeye karşılık, ordunun asker çekme (recruiting) konusundaki doğrudan faydasının 1 milyon doların altında kaldığı raporlandı.
Analiz, askeri gösterilerin yatırım getirisi (ROI) açısından yüzde 99 oranında negatif bir bilanço sunduğunu ve maliyetlerin faydadan çok daha fazla olduğunu ortaya koydu. Gösterilerin yerel ekonomiye ve halkla ilişkiler faaliyetlerine olan katkısı hesaba katıldığında bile yatırım getirisi yüzde 41 negatif olarak hesaplandı. Kongre, 2024 yılında Pentagon’dan güncel bir maliyet-fayda çalışması talep etse de henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
Hava gösterilerinde uçaklar, yüksek hızlarda ve birbirlerine, yere çok yakın mesafelerde akrobasi hareketleri gerçekleştiriyor. Geçmişte yaşanan ve pilot kayıplarına yol açan kazalar, bu operasyonların taşıdığı tehlikeleri gözler önüne seriyor. Buna rağmen askeri yetkililer, halkla ordu arasında bir ‘bağ dokusu’ oluşturmak ve orduya hizmet etme arzusu aşılamak amacıyla bu gösterileri sürdürmekte kararlı.
Yorum Yap