ABD-İran geriliminin tırmanmasıyla küresel piyasalarda risk primi arttı. Petrol fiyatları yükselirken, tahvil getirileri ve dolar güçlendi.
ABD ile İran arasındaki gerilimin Orta Doğu’da yeniden tırmanması, küresel piyasalarda jeopolitik risk primini belirgin şekilde yükseltti. Bu durum, petrol fiyatlarında artışa yol açarken, enflasyon beklentilerini yukarı çekti ve piyasalarda oynaklığı artırdı. Tahvil getirileri ve dolar güçlenirken, altın ve hisse senedi piyasaları değer kaybetti. Bölgedeki tansiyon, yaklaşık bir ay süren göreli sakinliğin ardından tekrar yükseliş gösterdi.
Gerilimin temelinde, Hürmüz Boğazı’ndaki stratejik önemi yüksek gelişmeler yer aldı. ABD’nin tarafsız ülke gemilerine güvenli geçiş sağlama girişimlerine karşılık, İran boğaz üzerindeki kontrolünü pekiştirmeye yönelik adımlar attı. Bu karşılıklı hamleler, bölgedeki jeopolitik risk algısını hızla artırdı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ABD gemilerine saldırması durumunda “yeryüzünden silineceği” uyarısında bulundu. Trump, İran ile yaşanan gerilimi “mini savaş” olarak nitelendirdi. İran’ın Körfez ülkelerini hedef alabileceği yönündeki endişeler, tansiyonun daha da yükseleceği korkularını körükledi.
Artan gerilimle birlikte Brent petrolün varil fiyatı 113,6 dolara kadar çıktıktan sonra yeni işlem gününde 111,3 dolarda dengelendi. Petrol fiyatlarındaki bu oynaklık, küresel enflasyon beklentilerini yukarı çekerek piyasalarda belirsizliği artırdı. Analistler, bu durumun merkez bankalarının para politikası adımlarını belirlemesini zorlaştırdığını belirtti.
Para piyasalarında ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yıl sonuna kadar politika faizini sabit tutma ihtimali yüksek görülüyor. Ancak Aralık toplantısında olası bir “şahin” faiz artışı, yüzde 32 ihtimalle fiyatlanıyor. Devam eden enflasyon endişeleri, tahvil piyasalarındaki satış baskısını güçlendirdi.
ABD’nin 10, 20 ve 30 yıllık tahvil getirileri Temmuz 2025’ten bu yana en yüksek seviyelerine ulaştı. 10 yıllık tahvil faizi 4,4382’ye, 20 yıllık tahvil faizi yüzde 5,0133’e ve 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,0147’ye yükseldi. Dolar endeksi de faiz beklentilerine paralel olarak güçlenme eğilimine girdi.
Dolar endeksi dün yüzde 0,3 artışla 98,4 seviyesine yükseldi ve yeni günde de yüzde 0,1 artışla 98,5’te işlem gördü. Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faizi, alternatif maliyeti artırarak altının ons fiyatını etkiledi. Altın dün yüzde 2 düşüşle 4 bin 522 dolara gerilerken, yeni işlem gününde kayıplarını azaltarak 4 bin 532 dolarda alıcı buldu.
Bu süreçte ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları yakından takip edildi. New York Fed Başkanı John Williams, yüksek enflasyon, iş gücü piyasasından gelen çelişkili sinyaller ve Orta Doğu’daki çatışmanın yol açtığı belirsizliğin alışılmadık bir durumu ortaya koyduğunu ifade etti. Williams, para politikasının mevcut duruşunun tam istihdam ve fiyat istikrarı hedeflerine yönelik riskleri dengelemek için uygun konumda olduğunu belirtti.
Makroekonomik veri tarafında, ABD’de fabrika siparişleri martta yüzde 1,5 ile beklentilerin üzerinde arttı. Kurumsal tarafta ise ABD merkezli video oyun perakendecisi GameStop’un e-ticaret şirketi eBay’i 55,5 milyar dolarlık bir teklifle satın alacağını açıklaması eBay hisselerinin yüzde 5 değer kazanmasını sağladı.
S&P 500 endeksi yüzde 0,41, Nasdaq endeksi yüzde 0,19 ve Dow Jones endeksi de yüzde 1,13 düşüşle günü tamamladı. Ancak ABD’de endeks vadeli kontratlar yeni güne pozitif başlangıç yaptı. Bu hafta ABD’nin istihdam verileri ile Pfizer, Advanced Micro Devices, Warner Bros. CoreWeave ve Coinbase gibi şirketlerin bilançoları takip edilecek.
Avrupa borsalarında dün satış ağırlıklı bir seyir izlendi. Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Sözcüsü Anouar Al Anouni, İran’ın Birliğin Körfez’deki stratejik ortaklarına yönelik füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarını şiddetle kınadıklarını açıkladı. Sözcü, saldırılardan etkilenen Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Umman ile dayanışma mesajı verdi.
Orta Doğu’daki gelişmelerin yanı sıra, ABD Başkanı Donald Trump’ın AB menşeli otomobil ve kamyonlara uygulanan tarifeleri yüzde 25’e çıkaracağını açıklaması da Avrupa piyasalarında satış baskısı yarattı. AB Komisyonu Sözcüsü Thomas Regnier, Trump’ın açıklamalarına tepki göstererek bütün seçeneklerin masada olduğunu belirtti.
Makroekonomik veri olarak Avro Bölgesi’nde imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) nisan ayında 52,2 puanla son 47 ayın en yüksek seviyesine çıktı. Bu gelişmelerle Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,24, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,71 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,59 düştü. İngiltere’de ise resmi tatil nedeniyle FTSE 100’de işlem yapılmadı.
Asya borsalarında Japonya, Çin ve Güney Kore’de piyasalar tatil nedeniyle kapalı kaldı. Açık olan Hong Kong borsasında Hang Seng endeksi yüzde 1,3 düşüşle seyretti. Orta Doğu’daki gerilimlerin petrol tedarikini tehdit etmesi, bölgede enerji arzına yönelik endişeleri artırdı.
Artan enerji maliyetlerinin enflasyonla mücadelesini sürdüren Japonya ekonomisini daha fazla zorlayacağı tahmin ediliyor. Çin’in ekonomik ilişkilerden sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng, ABD Başkanı Donald Trump’ın 14-15 Mayıs tarihlerinde Çin’e yapmayı planladığı ziyaret öncesinde ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ile görüştü.
Video konferans yoluyla yapılan görüşmede, Başbakan Yardımcısı Hı, ABD’nin yakın zamanda ekonomi ve ticaret alanında Çin’e yönelik kısıtlayıcı tedbirlerine ilişkin endişelerini dile getirdi. Taraflar, Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 30 Ekim’de Güney Kore’nin Busan şehrindeki zirve buluşmasında vardıkları mutabakatın uygulanmasını ele aldı.
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi dün satış ağırlıklı bir seyir izleyerek günü yüzde 0,51 değer kaybederek 14.369,61 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontratı ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,28 düştü.
Dolar/TL, dünü 45,1860’tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,2180’den işlem gördü. Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kurunun, yurt dışında ise ABD’de dış ticaret dengesi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.
Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 seviyelerinin direnç konumunda olduğu kaydedildi.
Yorum Yap